معرفی کتاب

صفحه خانه


مروری بر تاریخچه سرشماریها و آمارگیری های ایران و جهان از دیرباز تا کنون - غلامرضا هوشمند فینی

تصویر جلد کتاب

میرزا عبدالغفار نجم الدوله (نجم الملک) تولد ربیع الاول 1255-وفات 14 جمادی الاول 1326 هجری قمری فرزند آخوند ملّا محمد اصفهانی.

اوبه تشویق علی قلی میرزا اعتضاد السلطنه در زمرۀ شاگردان مدرسه درالفنون در آمد و در این مدرسه در محضر معلمان فرنگی زبانهای بیگانه را آموخت و با ریاضیات جدید عصر خود هم آشنایی کامل پیدا کرد و کم کم از تعلّم به تعلیم پرداخت و به طوری که خود می نویسدقبل از سن بیست سالگی به تدریس علوم ریاضی در دارافنون مشغول شده و معلّم کل علوم ریاضی آن مدرسه گردید.

***

(روزنامه) اطلاعات شنبه یازدهم اسفندماه 1318

تهران در بامداد جمعه دهم اسفندماه 1318 :

آفتاب تازه از افق بالا آمده بود. نسیم سردی از جانب البرز شروع به وزیدن کرده، اثر حرارت خورشید را خنثی می کرد. سکوت کامل و مخصوصی در سراسر شهر حکمفرما بود. مغازه ها بسته، کوچه ها خالی، خیابانها خلوت و جز برف و یخ بندان چیز دیگری دیده نمی شد، در این حالت همین که سرشمار به در خانه ای می رسید برای اینکه افراد خانواده از خواب نپریده ناراحت نشوند، آهسته و به نوبت در می زدند و در صورتیکه پس از چند بار در زدن جوابی نمی آمد از آنجا موقتاً صرفنظر کرده به خانه هایی که افراد آن سحرخیزتر بودند مراجعه می کردند، در مقابل این مساعدت مردم نیز با کمال میل و مهربانی از مامورین استقبال می کردند.

خانواده هایی که دستور سرشماری را قبلاً در روزنامه دیده و می دانستند سرشماری آن ها درچه ساعتی خواهد شد از پیش وسایل کار را فراهم کرده و در نخستین دق الباب با گشاده رویی در را باز کرده چراغ می آورند و با مهربانی پاسخهای لازم را می دادند.

 

مطالب از پشت جلد کتاب

 

معرفی کتاب:

 

مروری بر تاریخچه سرشماری ها و آمارگیری های ایران و جهان از دیرباز تاکنون

 

غلامرضا هوشمند فینی

 


 

از انتشارات: سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان تهران

 

525 صفحه - چاپ دوم: 1385

 


با اندکی تفکر می توان متوجه شد که آمار از خانواده به عنوان کوچکترین واحد جامعه شروع می شود و در پی شهر و کشور حتی مناطق کلان جغرافیایی قاره ها و جهان را فرا می گیرد.

اگر در یک خانواده، آماری از مصرف بهینه ی مواد اولیه ی غذایی در هفته، ماه و سال داشته باشیم صرفه جویی قابل توجهی را شاهد خواهیم بود و تعمیم آن در سطح شهر و کشور رقم قابل توجهی در بودجه ی مملکت در زمینه های گوناگون اقتصادی خواهد شد. طرح برنامه های گوناگون کوتاه و دراز مدت کمترین خطا و هدر دادن سرمایه گذاری ها را به همراه خواهد داشت. نه دچار کمبود و گرانی و نه مواجه با فراوانی بیش از حد و ورشکستگی سرمایه گذار خواهیم شد.

آشنا شدن به تاریخچه ی سرشماری و آمارگیری های گوناگون به مصداق «تاریخ چراغ راه آینده است»، تجربه های ارزشمندی را به مسئولان سازمان های مربوطه ارائه خواهد کرد.

 

کتاب معرفی شده که نتیجه ی یک عمر تجربه و پژوهش استاد هوشمند است، در نوع خود و شیوه ی نگارش نخستین کتابی است که با اضافات و اطلاعات جدید پس از ده سال گذشت از چاپ اول، در چاپ دوم به سال 1385 منتشر شده و در هفت فصل، در 357 صفحه اصلی و 168 صفحه ضمایم و تصاویر جالب و گوناگون اسناد، در مجموع 525 صفحه در قطع 23*16 به صورت زیر تهیه شده است:

بخش اول

فصل اول: تاریخ سرشماری در جهان و ایران قبل از دوران ناصری

چارچوب تئوری های جمعیت

مالتوس

بعضی از انتقادات بر مالتوس

تشکیلات نظامی

نمودار شماره 1- امور اداری و درآمد مردم در زمان فرمانروایی کریم خان زند

تهران در عهد شاه عباس

تهران پایتخت آغا محمد خان

سکنه

تقسیمات اداری ایالات و ولایت

شهر تبریز

وضعیت جمعیت در سایر شهرهای ایران

نظریه روس ها

فصل دوم: دوران ناصری

بخش اول: اولین سرشماری به طریق علمی

الف) میرزا عبدالغفار

ب) میرزا عبدالغفار و دارالفنون

ج) عبدالغفار و نجوم و تقویم

د) عبدالغفار و نقشه تهران و نفوس تهران

اولین سرشماری جمعیت تهران

مسکن و فعالیت

توزیع مکانی جمعیت

مهاجرت

توزیع جمعیت بر حسب سن و جنس

پیروان ادیان مختلف

موقعیت شغلی و اجتماعی

تأسیسات شهری و اماکن عمومی

عده بیوت دارالخلافه ناصری

خلاصه تعداد نفوس

اول. ارک مبارک سلطانی

دوم. محله عودلاجان

سوم. محله چالمیدان

چهارم. محله سنگلج

پنجم. محله بازار

ششم. محلات خارج از شهر

دومین سرشماری جمعیت شهر تهران

شرح محدوده محلات تهران

سند شماره 1

فصل سوم: سرشماری های بعد از دوران ناصری

بخش اول: بعد از کودتای 1299 شمسی

محله دولت

محله سنگلج

محله بازار

محله چالمیدان

محله عودلاجان

بخش دوم

فصل چهارم: سرشماری های بعد از کودتای 1299 شمسی

تهران از نظر آمار و ارقام (سرشماری 1301 هـ.ش)

موقعیت جغرافیایی - آثار جوّیه و آب و هوای شهر تهران

فصل پنجم: اسناد

سند 2،3،4،5

احصائیه نفوس شهر تهران و حومه متصل به آن

تعریف احصائیه و فواید آن

سرشماری در ایران

نظامنامه سرشماری - در اصول سرشماری

وظایف مأمورین سرشماری

طرز اجرای سرشماری

ترتیب نمره کردن خانه ها

اسم گذاری کوچه ها

تقسیم خانه ها به مناطق و تشکیل منطقه های سرشماری

خلاصه عملیاتی که مأمور سرشماری باید نصب العین خود قرار دهد

تدوین کتابچه پیش بینی

نفوسی که احصاء علیحده دارند

ترتیب توضیع اوراق

استرداد اوراق

تدوین ورقه خانه

در تطبیق مندرجات اوراق

رسیدگی و تطبیق اوراق شخصی از نقطه نظر مشاغل

تصحیح اشتباهاتی که در اوراق شخصی و اظهارنامه های افراد و اوراق خانوار پیش می آید

قواعد سرشماری

سرشماری بر حسب احصائیه خانه ها

سند شماره 6،7

وضعیت اوراق اظهارنامه ها و اقداماتی که جهت اصلاح آنها شده است

دفاتر سجل ولدیتی و دفاتر سنواتی مشمولین

احصائیه سرشماری

اختلافات با نظام وظیفه «تسهیلات جهت عمل سربازگیری»

کلاس اداره احصائیه

اعضا

احصاء اتباع ایرانی مقیم خارج

سرشماری 1318 تهران و نقش شهربانی

تصویب نامه هیئت وزیران در 6 آبان 1318

مأمورین سرشمار

دستور سرشماری (تهران و حومه)

در تهران جمعیت حاضر و مقیم سرشماری خواهد شد

نامگذاری کوچه ها و شماره گذاری اماکن

کتابچه پیش بینی

تعیین مناطق سرشماری

کلاس های اختصاصی

نفوسی که حساب جداگانه دارند

پاکت های خانوار

توزیع برگ های شخصی

استرداد و جمع آوری برگ ها

الصاق برچسب

استخراج

بخش سوم

فصل ششم: سرشماری های بعد از شهریور 1320

سرشماری 1335

کل جمعیت

سرشماری عمومی 1345

سرشماری 1355

گسترش سازمان مرکز آمار ایران

مؤسسه آموزش عالی آمار

سازمان اداره کل آمار عمومی در سال 1340

بخش چهارم

فصل هفتم: سرشماری های بعد از انقلاب

سرشماری عمومی کشاورزی 1367

آمارگیری جاری جمعیت سال 1370

فهرست اعلام

ضمایم؛ شامل تصاویر، اسناد، مدارک، نقشه و غیره


اطلاعات کتاب:

نام کتاب: مروری بر تاریخچه سرشماریها و آمارگیری های ایران و جهان از دیرباز تاکنون

ناشر: سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان تهران

به کوشش: غلامرضا هوشمند فینی

چاپ اول: 1375

چاپ دوم: 1385

560 صفحه، مصور، جدول، نمودار

شابک: 9-143-338-964 ISBN

لیتوگرافی، چاپ و صحافی: مدیریت چاپ و انتشارات مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی

نشانی: تهران، خیابان شهید بهشتی، روبه روی خیابان پاکستان، سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان تهران


 

مطالب مرتبط

سایت سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان تهران (ناشر این کتاب)

● همچنین ببینید:

   آثار دیگر با همکاری غلامرضا هوشمند فینی: کتاب نگاهی به تهران از آغاز تاکنون

   و اطلس شهرستان شمیران

 


بازگشت به صفحه خانه          معرفی چند سایت

راه های خرید (سایت های فروش، نشانی و تماس،...)

استفاده از مطالب این سایت با ذکر دقیق منبع مجاز است. همه حقوق برای مؤلف و ناشرین محفوظ است.